Τα πρώτα χρόνια λειτουργίας της, μεσούσης της κρίσης, η διαΝΕΟσις, με σκοπό να συνεισφέρει ουσιαστικά στην παραγωγική ανασυγκρότηση της Ελλάδας, καταπιάστηκε με τα βασικότερα προβλήματα της χώρας, προσδιορίζοντας πέντε πεδία που έχρηζαν –και χρήζουν– εξυγίανσης. Ανάμεσα τους, ήταν και η βραδύτητα στην απονομή της Δικαιοσύνης. Η λειτουργία της Δικαιοσύνης είναι ένα θέμα κρίσιμο για την οικονομική και κοινωνική ζωή της χώρας.
Στα δέκα χρόνια λειτουργίας του, ο οργανισμός προσπαθεί να αναδείξει τα διαχρονικά προβλήματα της ελληνικής Δικαιοσύνης, τα οποία συνδέονται άρρηκτα με τις παθογένειες του ελληνικού κράτους γραφειοκρατία και μεγάλες καθυστερήσεις, αναποτελεσματικότητα του δικαστικού συστήματος, ελλείψεις σε προσωπικό και υποδομές, χαμηλό επίπεδο ψηφιοποίησης, περιορισμένη αξιοποίηση εναλλακτικών τρόπων επίλυσης διαφορών κ.ά.
Έρευνα & Βιβλίο «Η Δικαιοσύνη Στην Ελλάδα (2017)
Πέρα από μια σειρά εκδηλώσεων και δημόσιων παρεμβάσεων της διαΝΕΟσις επί του θέματος, τον Φεβρουάριο του 2017 δημοσιεύθηκε η μεγάλη έρευνα «Η Δικαιοσύνη στην Ελλάδα: Προτάσεις για ένα σύγχρονο δικαστικό σύστημα». Επτά ανώτατοι και ανώτεροι δικαστικοί λειτουργοί (Κατερίνα Σακελλαροπούλου, Μιχάλης Πικραμένος, Ιωάννης Συμεωνίδης, Βασίλειος Π. Ανδρουλάκης, Θεοκτή Νικολαΐδου, Λάμπρος Τσόγκας, Πέτρος Αλικάκος) δέχτηκαν να συμπράξουν στη συγγραφή ενός συλλογικού έργου με αντικείμενο τις αναγκαίες τομές στο δικαστικό σύστημα. Μέσα από μια ολοκληρωμένη μελέτη χαρτογράφησαν τις παθογένειες του ελληνικού δικαστικού συστήματος και πρότειναν μια ολοκληρωμένη δέσμη δομικών παρεμβάσεων για τη συνολική αναδιάρθρωση και του τρόπου οργάνωσης και λειτουργίας της Δικαιοσύνης στη χώρα μας. Οι προτεινόμενες παρεμβάσεις αφορούσαν πέντε άξονες: την αναθεώρηση της χωρικής κατανομής των δικαστικών σχηματισμών, την ενσωμάτωση τεχνολογικών εργαλείων στις δικαστικές διαδικασίες, τον επανασχεδιασμό της δικαστικής εκπαίδευσης, την ενίσχυση των μηχανισμών εναλλακτικής επίλυσης διαφορών και την επάρκεια της διοικητικής υποστήριξης μέσω δικαστικών υπαλλήλων. Αυτή η πρόταση για τη ριζική αναμόρφωση του δικαστικού συστήματος δημοσιεύθηκε και σε βιβλίο, το οποίο σήμερα βρίσκεται στη δεύτερη έκδοση.
Κείμενο Πολιτικής Για Τη Μεταρρύθμιση Του Δικαστικού Συστήματος (2021)
Οι πέντε προαναφερθέντες άξονες της πρώτης μελέτης, εξειδικεύτηκαν, δύο χρόνια αργότερα, τον Ιανουάριο του 2021, με ένα εκτενές κείμενο πολιτικής, το οποίο συντάχθηκε και πάλι από έξι δικαστικούς λειτουργούς, και εξέτασε κρίσιμες πτυχές της λειτουργίας της Δικαιοσύνης στη χώρα μας. Το κείμενο εστίασε σε τρεις βασικούς τομείς: τη γεωγραφική οργάνωση των δικαστηρίων και των εισαγγελικών αρχών, το πλαίσιο διεύθυνσης και διοίκησής τους, καθώς και το σύστημα αξιολόγησης των δικαστικών και εισαγγελικών λειτουργών. Για καθεμία από τις ενότητες αυτές, οι συγγραφείς –Μ. Ν. Πικραμένος, Ι. Συμεωνίδης, Β. Π. Ανδρουλάκης, Θ. Νικολαΐδου, Λ. Τσόγκας και Π. Αλικάκος– αποτύπωσαν το ισχύον καθεστώς, ανέδειξαν τις βασικές δυσλειτουργίες και διατύπωσαν συγκεκριμένες προτάσεις μεταρρυθμιστικού χαρακτήρα, με στόχο τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του δικαστικού συστήματος.
Έρευνα & Βιβλίο «Διαμεσολάβηση στην Ελλάδα» (2025)
Ειδικότερα, ο τελευταίος άξονας της έρευνας του 2019, αυτός της εναλλακτικής επίλυσης διαφορών, παρουσιάστηκε το 2025, σε μια εκτενή μελέτη, σε συνεργασία με τον Οργανισμό Προώθησης Εναλλακτικών Μεθόδων Επίλυσης Διαφορών (ΟΠΕΜΕΔ) και το υπουργείο Δικαιοσύνης. Η μελέτη με τίτλο «Η διαμεσολάβηση στην Ελλάδα» επικεντρώθηκε στη διερεύνηση των εναλλακτικών μηχανισμών επίλυσης διαφορών, με ιδιαίτερη έμφαση στη διαδικασία της διαμεσολάβησης, που συνιστά μια ταχύτερη και λιγότερο συγκρουσιακή εναλλακτική σε σχέση με τη δικαστική οδό. Η ανάλυση ανέδειξε τον ρόλο της διαμεσολάβησης ως εργαλείου αποσυμφόρησης των δικαστηρίων και βελτίωσης της λειτουργικότητας του συστήματος απονομής της Δικαιοσύνης.
Eδώ, μπορείτε να ακούσετε το σχετικό επεισόδιο podcast της σειράς «Έρευνες», στο οποίο συζητήθηκα
Ο τόμος «Η διαμεσολάβηση στην Ελλάδα», που βρίσκεται σήμερα στη δεύτερή του έκδοση, παρουσιάστηκε σε εκδήλωση σε συνεργασία με το υπουργείο Δικαιοσύνης και τον ΟΠΕΜΕΔ.
Aρθρογραφία & Αναλύσεις Σχετικά Με Την Έρευνα
Προτάσεις για τη Συνταγματική Αναθεώρηση (2025 & 2026)
Ξεχωριστή θέση στη δραστηριότητα του οργανισμού είχε η συνεισφορά στον δημόσιο διάλογο, με αφορμή την επικείμενη, εντός του 2026, Συνταγματική Αναθεώρηση. Στη συνολικότερη προσπάθεια συμβολής με ρεαλιστικές προτάσεις στη βελτίωση της θεσμικής λειτουργίας της χώρας, η διαΝΕΟσις εξέδωσε, τον Νοέμβριο του 2025, έναν τόμο με τεκμηριωμένες προτάσεις για τη διαμόρφωση ενός Συντάγματος προσαρμοσμένου στις ανάγκες του 21ου αιώνα: ενός θεσμικού πλαισίου που θα ενισχύει το κράτος δικαίου, θα καλλιεργεί την εμπιστοσύνη των πολιτών, θα διασφαλίζει ουσιαστικά τα δικαιώματα και θα προετοιμάζει τη χώρα για κρίσιμες προκλήσεις.
Οι προτάσεις που παρουσιάστηκαν στην έκδοση αυτή αλλά και στη σχετική εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στην Εθνική Πινακοθήκη, ήταν αποτέλεσμα μιας ανοιχτής, πολυεπίπεδης διαδικασίας διαλόγου, με τη συμμετοχή της επιστημονικής κοινότητας και της Κοινωνίας των Πολιτών, η οποία υλοποιήθηκε μέσα από ένα θεματικά οργανωμένο ανοιχτό συνέδριο που διήρκεσε επτά μήνες, από τον Ιανουάριο έως τον Ιούλιο του 2025. Σε αυτό το διάστημα, η διαΝΕΟσις πραγματοποίησε οκτώ ανοικτές συναντήσεις με δικαστές, ακαδημαϊκούς, δικηγόρους, θεσμικούς παράγοντες αλλά και ανθρώπους που γνωρίζουν καλά την οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα, οι οποίοι πραγματοποίησαν εισηγήσεις επάνω σε οκτώ διαφορετικές θεματικές σχετικά με τη Συνταγματική Αναθεώρηση.
Σχετικές Εκδηλώσεις
